نگاهی گذرا به گمرکات و قاچاق کالا در نیمه دوم قرن نوزدهم و تاثیر آن بر توسعه ملی در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ و باستان شناسی واحد تهران مرکزی. دانشگاه آزاد اسلامی

2 کارشناس ارشد رشته تاریخ، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی

چکیده

با روی کار آمدن سلسه قاجاریه در آغاز قرن سیزدهم هجری قمری/ قرن نوزدهم میلادی به­ویژه از عهد ناصری به دلیل تحولات جهانی و افزایش روابط اقتصادی - سیاسی و نیز حضور ایران در نظام اقتصادی جهانی تحولات عمده­ای در سازمان گمرک کشور به وجود آمد که تأسیس وزارت گمرک(1292ﻫ. ﻕ/ 1874م.)، تنظیم و انتشار نظامنامۀ گمرکی، لغو اصول اجاره­داری و وضع تعرفه­های نوین گمرکی از مهم­ترین آنها محسوب می­شود که پس از حضور نیروهای خارجی در امور گمرکی و مالیاتی ایران حاصل شد. این تحولات گرچه موجب شکل­گیری ساختار نوین گمرکی در ایران و افزایش نسبی درآمد گمرکات نسبت به دوران پیش از قاجاریه گردید، لکن نتوانست بسترهای لازم جهت رونق اقتصادی و مالی کشور را  برایی توسعه همه جانبه فراهم نماید. درنتیجه حاصل این تحولات نصیب کشورهای صاحب قدرت و نفوذ در ایران شد. از یکسو، هجوم کالاهای خارجی به بازارهای ایران و نفوذ کامل آنها بر بازارهای داخلی به دلیل تنوع در محصولات و تغییر در سلیقۀ همۀ طبقات جامعه و عدم حمایت دولت از تولید ملی، صنایع­دستی را به نابودی کشاند؛ از سوی­دیگر، واردات بی­رویه کالا از کشورهای اروپایی به مرزهای کشور و عدم مدیریت صحیح زعمای قاجار سبب ورود حجم بسیاری از کالاها از جمله: شکر، قند، چای، منسوجات، ... به صورت قاچاق به کشور شد که بیشترین صدمه را به بخش صنعت داخلی و کشاورزی وارد ساخت. این مقاله در نظر دارد تا به این پرسش پاسخ دهد که وضعیت گمرکات در دوره ناصرالدین شاه چگونه بوده است و دیگر آنکه تاثیر قاچاق کالا بر ثبات اقتصادی این عصر تاریخی چه عواقبی را متوجه کلیت نهاد اقتصاد ناصری  و ناتوانی در نیل به یگ فرآیند اثرگذار در توسعه همه جانبه گزارده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Quick View on Customs and Smuggling Goods in the Second half of the Nineteenth Century and its Impact on National Development in Iran

نویسندگان [English]

  • Fayyaz Zahed 1
  • Hoda Mousavi 2

کلیدواژه‌ها [English]

  • National development
  • Customs
  • imports
  • Naser-eddin Shah
  • second half of the nineteenth century
  • sugar
  • smuggling